Hoge Raad · Arrest

Het hogere belastingrente­percentage voor de VPB is onverbindend

De Hoge Raad oordeelt dat het percentage van 8% in strijd is met het evenredigheids- en gelijkheidsbeginsel. Het cassatieberoep van de Staatssecretaris is ongegrond.

Mag de overheid een hogere rente rekenen aan vennootschappen?

De kern: het Besluit belasting- en invorderingsrente hanteert voor de vennootschapsbelasting (VPB) een belastingrentepercentage van 8%, terwijl voor de inkomstenbelasting (IB) en andere belastingen een lager percentage geldt.

De vennootschap in deze zaak ontving een voorlopige aanslag VPB met belastingrente over de periode 1 juli 2022 tot en met 26 augustus 2023 — berekend naar dat hoge percentage van 8%. De vraag: is dat hogere percentage juridisch houdbaar?

8% BELASTINGRENTE EVENREDIG? GELIJK?

Een chronologie in vier stappen

1 jul 2022 – 26 aug 2023
Voorlopige aanslag VPB
De inspecteur legt de aanslag op en berekent belastingrente over deze periode naar het tarief van 8%.
Procedure bij de rechtbank
Rechtbank: percentage onevenredig
De rechtbank oordeelt dat 8% onevenredig is en vermindert het percentage naar 4%.
Sprongcassatie
Staatssecretaris gaat direct naar de Hoge Raad
De Staatssecretaris slaat het gerechtshof over en stelt rechtstreeks cassatieberoep in bij de Hoge Raad.
Arrest Hoge Raad
Cassatieberoep ongegrond
De Hoge Raad bevestigt: het hogere VPB-percentage is onverbindend wegens strijd met het evenredigheids- en gelijkheidsbeginsel.
ONGEGROND

Drie toetsstappen, één conclusie

De Hoge Raad doorloopt een gestructureerde beoordeling: eerst de zorgvuldigheid van de voorbereiding, dan de inhoudelijke toetsing aan het evenredigheidsbeginsel.

STAP 1 ✓ Zorgvuldig voorbereid & gemotiveerd De Hoge Raad komt toe aan inhoudelijke toetsing STAP 2 ✗ Evenredigheidsbeginsel geschonden Het hogere percentage berust op budgettaire motieven. Geen rechtvaardiging om die lasten bij een beperkte STAP 3 ✗ Gelijkheidsbeginsel geschonden Beperkte groep belastingplichtigen draagt hogere lasten

Kernoverweging

Het hogere VPB-rentepercentage berust op budgettaire motieven. Er is echter geen rechtvaardigingsgrond om die hogere lasten bij een beperkte groep belastingplichtigen neer te leggen. Dit is in strijd met het evenredigheids- en gelijkheidsbeginsel.

Rentepercentages vergeleken — beweeg over de balken voor details:

VPB
Onverbindend
8%
Besluit belasting- en invorderingsrente: 8% voor VPB
Rechtbank
Verminderd
4%
Rechtbank verminderde naar 4%
IB / overig
Referentie
4%
Algemene regel voor IB en andere belastingen

Ten overvloede: de IB-regel geldt

De Hoge Raad overweegt ten overvloede dat het VPB-percentage moet worden bepaald met toepassing van de algemene regel die geldt voor de IB en andere belastingen.

8% VPB 4% IB ONGELIJKE BEHANDELING

In de praktijk betekent dit dat de vennootschap recht heeft op herberekening van de belastingrente naar het lagere, algemene percentage. Het hogere VPB-tarief kan niet worden toegepast.

8%
VPB-rente vervalt
 
4%
Algemene regel geldt

Samenvatting uitkomst

Het cassatieberoep van de Staatssecretaris is ongegrond. Het hogere VPB-rentepercentage van 8% is onverbindend. Voor de VPB geldt het percentage op basis van de algemene regel (IB en andere belastingen).

Vier open vragen

01 Waarom toetst de Hoge Raad materieel terughoudend aan het evenredigheidsbeginsel?
02 Doorstaat het belastingrentepercentage voor de IB en andere belastingen wél de toets van de Hoge Raad?
03 Wat is het gevolg van dit arrest voor de belastingrente in de periode vóór 1 oktober 2020, waarin het percentage was vastgelegd in de wet in formele zin?
04 Wat is het gevolg van dit arrest voor het belastingrentepercentage dat geldt vanaf 1 januari 2024?